İsmail Fakirullah Hz. :

      Köyünde, kasabasında, şehrinde, her nerede olursa olsun, Anadolu insanının dilinde, asırlardır bir bayrak gibi dalgalanan bu mısraların yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri, güzel bir ilkbahar gününde, 18 Mayıs 1703’te Hasankale’de doğdu. Babası Osman Efendi, diğer adı Derviş Osman, Hasankale’nin soylu bir ailesinden geliyordu. Annesi Kındığı Köyünden Hanife Hanımdı. Peygamber soyundan geliyordu. Zarif ve ince ruhlu, şefkatli, merhametli, asil ruhlu bir hanımefendi idi. Herkesin sev­gisini ve takdirini kazanmıştı. Osman Efendi, içinde sınırsız bir aşk ve heyecan taşıyan bir insandı. Babası Molla Bekir Efendi, âlim, fazıl, alabildiğine derin ve ince bir insandı. Oğlunu iyi ye­tiştirebilmek için, çocukluğundan itibaren özel hocalar tutmuş, sarf, nahiv, fıkıh, akaid, feraiz, tefsir, hadis gibi ilimleri öğret­mişti. Ama Osman Efendi bir türlü kendini yeterli görmüyor, ru­hundaki dalgaların huzur ve sükûn bulacağı, doydum Allah’ım, sana sonsuz şükürler olsun, diyeceği bir manevî limana, tevhide ulaşacağı, “Sen O’ndan razı, O senden razı olarak gir cenne­time” hitabı ilâhisine kavuşacağı bir gönle vasıl olmayı istiyor, bekliyor ve arıyordu. Osman Efendinin Hanife Hanımdan doğan bütün çocukları daha beşikten toprağa adım atamadan vefat etmişlerdi. Osman Efendi bu yeni doğan çocuğun müjdesini rü­yasında almış, adının İbrahim Hakkı konulması istenmişti. Mutlu doğum haberini sabah namazını kılarken almış, kalbi şükür ve heyecanla dolmuştu, Derhal iki rekât şükür namazını kıldı. Be­beğin yanına gitti. Gönülden gelen tertemiz bir ürperti ve aşk içinde oğlunun kulağına ezan okudu ve ismini fısıldadı. Mânâ âleminden bu dünyaya gönderilen en büyük insanlardan, müs­tesna varlığı ile kıyâmete kadar ışık saçacak gönül sultanla­rından birinin hayatı bu suretle başlamış oluyordu...   Devamı için lütfen tıklayınız . . .

İbrahim Hakkı Hz. :
 

  İbrahim Hakkı 1703 yılında (Hicri 1115) Erzurum’a bağlı Hasankale ilçesi’nde doğmuştur. Babası Molla Osman, bir mürşit aramak amacıyla Tillo’ya gelmiş, burada İsmail Fakirullah’ı bularak hizmetine girmiştir.

  Babasının arkasından İbrahim Hakkı da amcası Ali ile birlikte Tillo’ya gelmiştir. İsmail Fakirullah’a öğrenci olup, o günün şartlarına göre ileri seviyede din ve fen bilimleri okumuştur. Hem din bilimlerinde, hem de fen bilimlerinde üstünlüğü ifade eden “Zülcenaheyn” yani “İki kanatlı” ünvanını elde etmiştir. Bu dönemde hocası ve şeyhi olan İsmail Fakirullah’ın tarikatına (Üveysiyye) katılmıştır. Hocasının ölümünden sonra eğitim ve öğretim görevlerini hocasının oğlu Abdulkadir-i Sani ile beraber hayatı boyunca sürdürmüştür.

  Üç sefer hacca gitmiştir: İlki 1738’de, ikincisini 1763’te, son haccını da 1767’de yapmıştır. 1758’de İstanbul’a gitmiş ve saraya özel olarak davet edilmiştir. Sultanı I. Mahmud tarafından davet edilmesi, İsmail Fakirullah'ın daha önce sultana kendisinden bahsetmesinden kaynaklanmaktadır. İbrahim Hakkı sarayda bulunduğu müddetçe, zamanının çoğunu saray kütüphanesinde geçirmiştir, bir süre sonra yeniden Tillo’ya dönmüştür.

  1780’de (Hicri 1194) 77 yaşında iken ölmüştür. Kendi isteği üzerine hocası İsmail Fakirullah için daha önce yaptırdığı ve kozmografik bir özelliğe sahip olan türbede defnedilmiştir.

 İbrahim Hakkı, hadis ve fıkıhta, tasavvuf ve edebiyatta, psikoloji ve sosyolojide, tıp ve astronomide büyük başarılar göstermiştir. Doğunun yetiştirdiği bu büyük alim, kısa zamanda batıda da ün salmıştır...
Devamı İçin Lütfen Tıklayınız . . .

Sultan Memduh Hz. :

        Asıl adı Mahmut olan Sultan Memduh Hz. Hicri 1174, Miladi 1761 senesinde, Zilkade Ayı’nın 20. günü Cumartesi gecesinde Tillo’da doğmuştur. Önceleri anne ve babasının terbiyesi altında büyüdü. Genç yaşta dedesi İsmail Fakirullah Hz.’nin halifesi olan İbrahim Hakkı Hz.’nin yanında sarf, nahiv, tefsir, hadis ve fıkıh gibi pek çok dini ilimleri okudu.
Tasavvufi alanda da özellikle büyük dedesi İsmail Fakirullah Hz.’nin marifet ve nurların güzelliğini, hikmet ve esrarın kaynaklarını içeren tarikatına bağlı kalıp, hizmet etmekle meşgul oldu. Kısa süre içinde, hocaları İbrahim Hakkı Hz. ve aynı zamanda amcası olan Şeyh Mustafa Hz.’nin manevi terbiyesi ile, İbrahim Hakkı Hz. tarafından “Memduh” yani “Övülmüş” lakabını kazanacağını müşdeledi. İlim, irfan ve irşad’ı sayesinde ünü dünyanın her yerine yayılmış ve kendisini görmek isteyen insanlar her yerden Tillo’ya akın etmeye başlamıştır. Tarikatı, dedesi Şeyh İsmail Fakirullah Hz.’nin “Uveysiyye” tarikatına dayanır. Sultan Memduh Hz.’nin zevcesi kendisi gibi Velayet Makamı’na yükselmiş olan Zemzem’il-Hassa’dır.  Büyük Veli Sultan Memduh Hz. alemde elde ettiği kemalat ile 47.000 beyitlik bir divan yazmıştır. Değeri ölçülmeyecek kadar kıymetli olan bu eser tasavvufi olup, Arapça, Farsça ve Türkçe’dir.
        Hicri 1263, Miladi 1847 senesinde Dar-ı Fenâdan Dar-ı Bekâya irtihal eden Sultan Memduh Hz.’nin kabri İlçe’de kendi ismiyle anılan Sultan Memduh Türbesi’ndedir. Türbe, Tillo’da yüksek bir sırttadır. 1830 yılında Sultan Memduh Hz. tarafından oğlu Şeyh Abdurrahman için yaptırılmış, kendiside aynı türbede defnedilmiştir.

Şeyh Hamza-El Kebir    Hz. :

    

 Doğum tarihi bilinmemektedir. Hıms Vilayeti’ne bağlı Tedmur denilen yerden gelmiştir. Soyu büyük Sahabi Halid Bin Velid’e (R.A.) dayanır.
     Babaları Ebu Said-i Mağzuni, Hicri 470, Miladi 1077 ile Hicri 561, Miladi 1166 yılları arasında yaşayan Abdülkadir Geylani Hz.’ne muasır olmuş, hatta birbirlerine karşılık ders vermişlerdir.
     Başta İsmail Fakirullah Hz.’nin tespiti olmak üzere tevatürle sabit olan O’nun büyük velayeti ve “Kutb’ul Aktab” makamına ulaşmış, Tillo’nun başta gelen velilerinden biri olmuştur. Tarikatı “Hamzaviyye” tarikatıdır. 12 erkek çocuğu olmuştur. Bunların hesi velayet makamına müşerref olmuşlardır.
     Şeyh Hamza El-Kebir Hz.Hicri 669, Miladi 1271 tarihinde vefat etmiştir. Kabri şerifi Tillo’da keni adına yaptırılan türbededir.

Şeyh Mücahid Hz. :

    

    Asıl adı İbrahim olan Şeyh Mücahid Hz. Kutb’ul Aktab Şeyh Hamza El-Kebir Hz.’nin oğludur. Doğum tarihi bilinmeyen Şeyh İbrahim El-Mücahid Hz. Tillo’da dünyaya gelmiş ve babası gibi Velayet Makamı’na yükselmiştir.
     İbrahim Hakkı Hz. eserlerinde O’nun çok sayıdaki kerametlerinden bahsetmiştir. Divanı olduğu söylenmektedir. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde kendisi hakkında master çalışması yapılmıştır. Soyu oğlu Şeyh Hasan yoluyla devam etmektedir.
     Şeyh İbrahim El-Mücahid Hz. Hicri 660, Miladi 1262 senesinde babasından önce Tıllo’da vefat etmiştir. İlçe’de adına yapılmış olan türbede metfundur. Halen İlçe’de onun soyundan gelen aileler ve adını taşıyan bir mahalle mevcuttur.

Zemzem'il-Hassa   Hz. :

    
     Doğum tarihi 1765, Vefat tarihi ise 1852 yıllarıdır. Şeyh Mustafa Fani Hz.’nin kızıdır. Sultan Memduh Hz.’nin eşidir. Kendisine has divanı vardır. Yaşantısı ibadet ve zikir ile geçmiştir. Sultan Memduh Hz. Türbesi’nde metfundur.
     1890 yılında Tillo’ya gelen Bediüzzaman, Kubbe-i Hasiye denilen bu kubbede tek başına kalarak Kamus-u Okyanus adlı lügatı babu’s-sin’e kadar (1.155 sahife) ezberlemiştir. Bu arada kardeşi Mehmet’in getirdiği yemeğin tanelerini karıncalara verip, suyuna da ekmeğini batırarak yermiş. “Neden böyle yapıyorsun?” diyenlere Bediüzzaman: “Karıncaların içtimai hayatlarında malikiyet, çalışkanlık, yardımlaşma ve vazifeşinaslık var. Ben bunu gördüğüm için bunların Cumhuriyetçi oluşlarına mükafaaten kendilerine yardım etmek istiyorum.” diye cevap verir.

Şeyh Muhammed El Hazin   Hz. :

     
    Şeyh Muhammed El-Hazin Miladi 1820 yıllarında Siirt’ten 10 Km. Aydınlara 8 Km.,Mesafedeki Dereyamaç (Fersaf) Köyü’nde dünyaya gelmiştir. Dereyamaç’a Aydınlar İlçesi’ne giden yol ayrımından gidilmektedir.
    Şeyh Muhammed El-Hazin Hz. genç yaşta Irak’a Şeyh Osman’ın yanına ilim tahsiline gider. Siirt’e döndüğünde Ulu Cami’de va’az ve nasihatlara başlar.
     Hicri 1308, Miladi 1891 yılında vefat eder. Fersaf’ta (Dereyamaç Köyü) bulunan türbesi halk tarafından ziyaret edilmektedir.
     Şeyl-ül Hazil Hz. hayatta iken, türbesinin yerini göstererek Halid Bin Velid’in (R.A.) savaş sırasında çadırını buraya kurduğunu söylediği rivayet edilir. Türbenin yapımı sırasında toprağın altında birkaç ok ve kıvırcık saçlı bir şehit bulunmuştur.

Şeyh Muhammed Tomani Hz.

Yaklaşık 1.300'lü yıllarda Suudi Arabistan'ın Teymen Kentinde dünyaya gelmiştir. Oradan Mardin İlimze yerleştiği, ardından Siirt İli - Aydınlar İlçesi - ikizbağlar ( Tom ) Köyüne yerleştiği bilinmektedir.

    Şeyh Muhahhed Tomani Hz.'nin Peygamber Efendimiz (S.A.V.) Torunu İmam Hüseyin' in soyundan geldiği, 2 çocuğunun olduğu halk arasında bilinmektedir. Köy adını Şeyh Muhammed Tomani'den almıştır. 

Ana Sayfa